Esentepe Hastanesi
Köşebaşı
Burak Öztürk
Köşe Yazarı
Burak Öztürk
 

Fikirden projeye

Her fikir proje değildir. Peki, o zaman bir fikir nasıl projeye dönüşür. Öncelikle gözlem ve tespit ile bir ihtiyaç belirlemek gerekiyor. Yapacağımız proje bir ihtiyaç üzerinden ortaya çıkmalı ve bu ihtiyacı karşılamaya destek olmalıdır. Destek olmalıdır diyorum çünkü hiçbir zaman bir proje herhangi bir soruna kökten kesin ve sürdürülebilir bir çözüm olmayacaktır. Günümüz dünyasında sosyal, toplumsal, ekonomik, çevresel sorunların çözümü tek bir fikir ile mümkün olmayacağı gibi ancak birbiri ile ilişkili projeler örüntüleri ile çözüme yaklaşacaktır. Gözlem, tespit çalışmalarından sonra, elimizde doğmaya hazır bir fikir olacaktır. Bu fikri geliştirmenin ve büyütmenin en iyi yolu ona soru sormak ve karşılığında yeterli ve sağlam cevaplar almaktır. Soru sormak fikri güçlendirmenin en iyi yoludur. Verilen cevaplar fikrin zayıf ve güçlü yönlerini ortaya çıkaracaktır. Doğada olduğu gibi fikirlerin dünyasında da zayıflara yer yoktur. Bu sebeple proje fikrimizi doğru sorular ile besleyip güçlendirmemiz gerekir. Bu aşamadan sonra fikrimiz ayağa kalkmış artık yürümeye hazır hale gelmiştir. Ancak bu yürüyüş öncesi fikrin bir yol haritasına ihtiyacı olacaktır. Yazının devamında yol haritasına proje matrisi diyeceğim. Proje Matrisinin Aşamaları Proje matrisinde beş ana aşama bulunmaktadır. Bunlar; projenin tanımlanması, proje formülasyonu, finansman sağlanması, projenin yürütülmesi ve değerlendirmedir.     Aşama 1: Projenin tanımlanması Proje fikrinin ortaya çıkmasından sonra, projenin amacı, hedefleri, çıktıları ve uygulama adımlarının tanımlanmasıdır. Bunu mümkün kılmak için bir ön araştırma yapmak gerekmektedir. Aşama 2: Proje formülasyonu Projenin tanımlanması sonucunda proje ile ilgili tüm detayların ortaya çıkarılarak fon kaynağı sağlayan kurum tarafından değerlendirmeye alınması için proje metninin ve bütçesinin hazır hale getirilmesidir. Bunun sonucunda bu kurum proje için kaynak sağlama kararını verecektir. Aşama 3: Onay ve finansman sağlanması Proje için kaynak aktarımı onaylandıktan sonra bu aşamada, fon kaynağı sağlayan kurum ve projeyi yürütecek olan kurum arasında finansman anlaşması yapılacaktır. Bu aşamada proje hedefleri ve bütçe gözden geçirilebilir. Aşama 4: Projenin yürütülmesi Bu aşamada, finansman anlaşmasında yer alan kaynaklar ve süre içinde, projenin önceden belirlenmiş hedefler, çıktılar ve uygulama adımlarına göre proje yürütülür. Aşama 5: Değerlendirme Bu aşamada proje süresince belli aralıklarla ve proje sona erdikten sonra projenin sonuçlarının ve etkisinin değerlendirmesi yapılır. Değerlendirme ile ileride yürütülecek benzer projeler için tavsiyeler ortaya çıkarılır, projenin devam etmesine karar verilir ya da yeni proje fikirleri ortaya çıkar. Şimdide yukarıda yer alan aşamaların hepsini bir arada tutacak bir çerçeveye ihtiyacımız var. Biz buna mantıksal çerçeve diyoruz. Mantıksal Çerçeve Mantıksal çerçeve, 1970'li yıllarda geliştirilmiş ve halen birçok kalkınma ajansı tarafından uygulanan bir planlama yöntemidir. Projenin amacını, çıktılarını, uygulama adımlarını ve ilgili varsayımları ve proje ile ilgili ön koşulları birbirleriyle ilişkilendirerek farklı seviyelerde sunan bir matris formattır. 4 Mantıksal çerçeve proje devam ettiği süre içinde planlanan hedeflere ulaşıldığına dair değerlendirme yapma olanağı sağlayan kullanışlı bir araç olarak da değerlendirilebilir. Mantıksal çerçevenin yapısı ve unsurları şu şekildedir: Projenin ilk aşaması olan proje tanımlanması aşamasında mantıksal çerçeve çizilmelidir, her ne kadar bu aşamada tamamlanması zor olsa da. Mantıksal çerçeve proje matrisinde anlatılmış olan proje aşamalarının her birinde etkin olarak kullanılacak bir araç olacak ve gerekirse bazı aşamalarda üzerinde değişiklik yapılabilecektir. Mantıksal çerçeve, projenin diğer teknik detaylarının hazırlanmasına (sorumlulukların dağıtılması, detaylı bütçe, zaman planı ve izleme/değerlendirme planı) ışık tutacaktır. Tavsiye edilen, mantıksal çerçevenin projenin ilgili paydaşlarının katıldığı bir proje hazırlama toplantısında ortaya çıkarılması, sunuşunun yapılması ve projenin paydaşları tarafından anlaşıldığından emin olunmasıdır. Mantıksal çerçeve projenin amacının, bu amaca ulaşmada kullanılacak stratejinin ve araçların anlaşılmasını sağlar. Mantıksal çerçeveyi hazırlarken kullanılan unsurlar şunlardır: proje amacı, proje çıktıları, uygulama adımları, göstergeler, bilgi kaynakları, varsayımlar ve ön koşullar. Proje Amacı: Amaç, elde edilmek istenen sonucun basit anlatımıdır. Proje amacının asıl odak noktası projeyle ortaya çıkarılan hizmetlerin ne olduğu değil, bu hizmetlerden hedef kesimin sağlayacağı faydadır. Projelerin genelde bir tek amacı vardır, bu karmaşıklığı ve proje yönetim zorluklarını ortadan kaldırır. Hedefleri iyi tanımlanmış farklı iki proje olması, iki amacı olan bir projeden çok daha iyidir. Proje Çıktıları : Çıktılar, proje tarafından girdiler kullanılarak tamamlanan faaliyet sonuçlarıdır ve daha sonraki amaçların gerçekleştirilebilmesinin ön koşulunu oluştururlar. Çıktıların tanımlanmasında aşağıda belirtilen kurallara uyulmalıdır: • Gerçekleştirilmeleri zaman, yer, nicelik ve nitelik olarak tanımlanmış olmalıdır. • Bir çıktının diğer bir çıktının ön koşulu olması durumunda bu durum açıklanmalıdır. • Çıktılar var olan kaynaklar çerçevesinde üretilebilir olmalıdır. Uygulama Adımları :  Uygulama adımları, sağlanan girdilerin planlanmış çıktılara dönüşmesi için belli bir zaman çerçevesinde yapılan işlerdir. Uygulama adımlarının tanımlanmasında dikkat edilmesi gereken konular şunlardır  • Uygulama adımları nicelik, zaman ve mekân açısından uygulanabilir olmalıdır.  • Çıktıların gerçekleştirilmesi için gerekli tüm ana uygulama adımları belirlenmiş olmalıdır.  • Sonuçları çıktı düzeyinde izlenemeyen uygulama adımları öngörülemez.  • İşin kim tarafından yapılacağı belirtilmiş olmalıdır Uygulama adımları belirlenirken zaman planı, her uygulama adımı için ayrılacak süre ve gerekli kaynaklar (insan kaynakları, maddi kaynaklar ve finansal kaynaklar) tanımlanmalıdır. Ayrıca her adım bir sonraki adımın ön koşuludur. Göstergeler Projenin başarıya ulaştığını gösteren, proje amacı ve çıktılarının nitelik, nicelik, mekân, hedef gruplar ve süre bakımından ölçü  kriterleridir;  başarı kriteri olarak da adlandırılabilir. Göstergelerin tanımlanması için şu sorular sorulabilir: "Proje çıktısı olan ürün ya da hizmetin niteliği ve niceliği nedir?" "Bu ürünler nasıl dağıtılacak ya da sunulacak?" "Üründen kimler faydalanacak?" "Ürün ne kadar süre içinde hazır hale gelecek?" "Çıktı nerede üretilecek ve nerede kullanılacak?" Bilgi kaynakları Proje amacına ulaşıldığına ve çıktıların oluşturulduğuna dair bilginin nerede ve ne şekilde bulunacağını aktarır. Bilgi kaynakları genellikle projenin gelişimini ölçmeye sağlayan doküman, rapor ve benzeri materyallerdir. Proje uygulamasını doğrudan ilgilendirdiği için bu unsurun da mantıksal çerçevede yer alması gerekir. Eğer bilgi proje dışındaki herhangi bir kaynaktan sağlanacaksa, bu kaynağın güvenilir, kolay ulaşılabilir olmasına, maliyetinin yüksek olmamasına dikkate edilmesi gerekir. Varsayımlar Proje planlaması dışında kalan, proje ile doğrudan müdahalesi mümkün olmayan dış etkenlerdir. Varsayımların hazırlanması projenin başarıya ulaşmasında etkilidir. Projede, hizmet sağlayan diğer kurumların vereceği veya verdiği hizmetler de varsayımlar içinde dikkate alınması gereken unsurlardır. Varsayımlar kısaca şu sorunun cevabıdır: "Projenin etkide bulunmadığı ama projenin uygulamasını ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini etkileyebilecek dış faktörler nelerdir?" Projenin başarıya ulaşmasında zorunlu bir faktör eğer gerçekleştirilemez ya da ulaşılamaz durumdaysa, projenin yeniden tasarlanması gerekmektedir. Ön koşullar Proje uygulamasına başlanmadan önce yerine getirilmesi gereken koşullardır. Projede Başarı Kriterleri Yürütülen projenin başarıya ulaşmasında mantıksal çerçevenin mümkün olduğunca net, standart bir formatta hazırlanması çok önemlidir. Çerçeve aslında sadece proje planlaması ve yürütme aşamalarını kolaylaştıran ve geliştiren bir araçtır; dolayısıyla projenin başarıya ulaşmasında birçok diğer faktör de etkilidir. Bunlar:  • Kusursuz planlama,  • Uyumlu ve heyecanlı bir proje ekibi,  • Yeterli organizasyon kapasitesi,  • Proje paydaşlarının taahhüt edilen işbirliğine sadık kalması,  • Projenin gerçek ihtiyaçlara cevap vermesi,  • Ve diğer faktörler... Proje mantıksal çerçevesi çizilmeden önce geçerliliği olan yeterli düzeyde bilgi toplanmalı ve mevcut durum hakkında analiz yapılmalıdır. Tüm bu noktaların dikkat edildiği bir fikrin projeye dönüşmesine hiçbir şey engel olamayacaktır. Bir sonraki yazımızda günümüz imecesi diyebileceğimiz Sosyal Sorumluluk ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projelerinden bahsedeceğim.    
Ekleme Tarihi: 30 Ekim 2020 - Cuma

Fikirden projeye

Her fikir proje değildir. Peki, o zaman bir fikir nasıl projeye dönüşür. Öncelikle gözlem ve tespit ile bir ihtiyaç belirlemek gerekiyor. Yapacağımız proje bir ihtiyaç üzerinden ortaya çıkmalı ve bu ihtiyacı karşılamaya destek olmalıdır. Destek olmalıdır diyorum çünkü hiçbir zaman bir proje herhangi bir soruna kökten kesin ve sürdürülebilir bir çözüm olmayacaktır. Günümüz dünyasında sosyal, toplumsal, ekonomik, çevresel sorunların çözümü tek bir fikir ile mümkün olmayacağı gibi ancak birbiri ile ilişkili projeler örüntüleri ile çözüme yaklaşacaktır.

Gözlem, tespit çalışmalarından sonra, elimizde doğmaya hazır bir fikir olacaktır. Bu fikri geliştirmenin ve büyütmenin en iyi yolu ona soru sormak ve karşılığında yeterli ve sağlam cevaplar almaktır. Soru sormak fikri güçlendirmenin en iyi yoludur. Verilen cevaplar fikrin zayıf ve güçlü yönlerini ortaya çıkaracaktır. Doğada olduğu gibi fikirlerin dünyasında da zayıflara yer yoktur. Bu sebeple proje fikrimizi doğru sorular ile besleyip güçlendirmemiz gerekir.

Bu aşamadan sonra fikrimiz ayağa kalkmış artık yürümeye hazır hale gelmiştir. Ancak bu yürüyüş öncesi fikrin bir yol haritasına ihtiyacı olacaktır. Yazının devamında yol haritasına proje matrisi diyeceğim.

Proje Matrisinin Aşamaları

Proje matrisinde beş ana aşama bulunmaktadır. Bunlar; projenin tanımlanması, proje formülasyonu, finansman sağlanması, projenin yürütülmesi ve değerlendirmedir.

 

 

Aşama 1: Projenin tanımlanması Proje fikrinin ortaya çıkmasından sonra, projenin amacı, hedefleri, çıktıları ve uygulama adımlarının tanımlanmasıdır. Bunu mümkün kılmak için bir ön araştırma yapmak gerekmektedir.

Aşama 2: Proje formülasyonu Projenin tanımlanması sonucunda proje ile ilgili tüm detayların ortaya çıkarılarak fon kaynağı sağlayan kurum tarafından değerlendirmeye alınması için proje metninin ve bütçesinin hazır hale getirilmesidir. Bunun sonucunda bu kurum proje için kaynak sağlama kararını verecektir.

Aşama 3: Onay ve finansman sağlanması Proje için kaynak aktarımı onaylandıktan sonra bu aşamada, fon kaynağı sağlayan kurum ve projeyi yürütecek olan kurum arasında finansman anlaşması yapılacaktır. Bu aşamada proje hedefleri ve bütçe gözden geçirilebilir.

Aşama 4: Projenin yürütülmesi Bu aşamada, finansman anlaşmasında yer alan kaynaklar ve süre içinde, projenin önceden belirlenmiş hedefler, çıktılar ve uygulama adımlarına göre proje yürütülür.

Aşama 5: Değerlendirme Bu aşamada proje süresince belli aralıklarla ve proje sona erdikten sonra projenin sonuçlarının ve etkisinin değerlendirmesi yapılır. Değerlendirme ile ileride yürütülecek benzer projeler için tavsiyeler ortaya çıkarılır, projenin devam etmesine karar verilir ya da yeni proje fikirleri ortaya çıkar.

Şimdide yukarıda yer alan aşamaların hepsini bir arada tutacak bir çerçeveye ihtiyacımız var. Biz buna mantıksal çerçeve diyoruz.

Mantıksal Çerçeve

Mantıksal çerçeve, 1970'li yıllarda geliştirilmiş ve halen birçok kalkınma ajansı tarafından uygulanan bir planlama yöntemidir. Projenin amacını, çıktılarını, uygulama adımlarını ve ilgili varsayımları ve proje ile ilgili ön koşulları birbirleriyle ilişkilendirerek farklı seviyelerde sunan bir matris formattır. 4 Mantıksal çerçeve proje devam ettiği süre içinde planlanan hedeflere ulaşıldığına dair değerlendirme yapma olanağı sağlayan kullanışlı bir araç olarak da değerlendirilebilir.

Mantıksal çerçevenin yapısı ve unsurları şu şekildedir: Projenin ilk aşaması olan proje tanımlanması aşamasında mantıksal çerçeve çizilmelidir, her ne kadar bu aşamada tamamlanması zor olsa da. Mantıksal çerçeve proje matrisinde anlatılmış olan proje aşamalarının her birinde etkin olarak kullanılacak bir araç olacak ve gerekirse bazı aşamalarda üzerinde değişiklik yapılabilecektir. Mantıksal çerçeve, projenin diğer teknik detaylarının hazırlanmasına (sorumlulukların dağıtılması, detaylı bütçe, zaman planı ve izleme/değerlendirme planı) ışık tutacaktır. Tavsiye edilen, mantıksal çerçevenin projenin ilgili paydaşlarının katıldığı bir proje hazırlama toplantısında ortaya çıkarılması, sunuşunun yapılması ve projenin paydaşları tarafından anlaşıldığından emin olunmasıdır. Mantıksal çerçeve projenin amacının, bu amaca ulaşmada kullanılacak stratejinin ve araçların anlaşılmasını sağlar. Mantıksal çerçeveyi hazırlarken kullanılan unsurlar şunlardır: proje amacı, proje çıktıları, uygulama adımları, göstergeler, bilgi kaynakları, varsayımlar ve ön koşullar.

Proje Amacı: Amaç, elde edilmek istenen sonucun basit anlatımıdır. Proje amacının asıl odak noktası projeyle ortaya çıkarılan hizmetlerin ne olduğu değil, bu hizmetlerden hedef kesimin sağlayacağı faydadır. Projelerin genelde bir tek amacı vardır, bu karmaşıklığı ve proje yönetim zorluklarını ortadan kaldırır. Hedefleri iyi tanımlanmış farklı iki proje olması, iki amacı olan bir projeden çok daha iyidir.

Proje Çıktıları : Çıktılar, proje tarafından girdiler kullanılarak tamamlanan faaliyet sonuçlarıdır ve daha sonraki amaçların gerçekleştirilebilmesinin ön koşulunu oluştururlar. Çıktıların tanımlanmasında aşağıda belirtilen kurallara uyulmalıdır:

• Gerçekleştirilmeleri zaman, yer, nicelik ve nitelik olarak tanımlanmış olmalıdır.

• Bir çıktının diğer bir çıktının ön koşulu olması durumunda bu durum açıklanmalıdır.

• Çıktılar var olan kaynaklar çerçevesinde üretilebilir olmalıdır.

Uygulama Adımları :  Uygulama adımları, sağlanan girdilerin planlanmış çıktılara dönüşmesi için belli bir zaman çerçevesinde yapılan işlerdir. Uygulama adımlarının tanımlanmasında dikkat edilmesi gereken konular şunlardır

 • Uygulama adımları nicelik, zaman ve mekân açısından uygulanabilir olmalıdır.

 • Çıktıların gerçekleştirilmesi için gerekli tüm ana uygulama adımları belirlenmiş olmalıdır.

 • Sonuçları çıktı düzeyinde izlenemeyen uygulama adımları öngörülemez.

 • İşin kim tarafından yapılacağı belirtilmiş olmalıdır

Uygulama adımları belirlenirken zaman planı, her uygulama adımı için ayrılacak süre ve gerekli kaynaklar (insan kaynakları, maddi kaynaklar ve finansal kaynaklar) tanımlanmalıdır. Ayrıca her adım bir sonraki adımın ön koşuludur.

Göstergeler Projenin başarıya ulaştığını gösteren, proje amacı ve çıktılarının nitelik, nicelik, mekân, hedef gruplar ve süre bakımından ölçü  kriterleridir;  başarı kriteri olarak da adlandırılabilir. Göstergelerin tanımlanması için şu sorular sorulabilir: "Proje çıktısı olan ürün ya da hizmetin niteliği ve niceliği nedir?" "Bu ürünler nasıl dağıtılacak ya da sunulacak?" "Üründen kimler faydalanacak?" "Ürün ne kadar süre içinde hazır hale gelecek?" "Çıktı nerede üretilecek ve nerede kullanılacak?" Bilgi kaynakları Proje amacına ulaşıldığına ve çıktıların oluşturulduğuna dair bilginin nerede ve ne şekilde bulunacağını aktarır. Bilgi kaynakları genellikle projenin gelişimini ölçmeye sağlayan doküman, rapor ve benzeri materyallerdir. Proje uygulamasını doğrudan ilgilendirdiği için bu unsurun da mantıksal çerçevede yer alması gerekir. Eğer bilgi proje dışındaki herhangi bir kaynaktan sağlanacaksa, bu kaynağın güvenilir, kolay ulaşılabilir olmasına, maliyetinin yüksek olmamasına dikkate edilmesi gerekir. Varsayımlar Proje planlaması dışında kalan, proje ile doğrudan müdahalesi mümkün olmayan dış etkenlerdir. Varsayımların hazırlanması projenin başarıya ulaşmasında etkilidir. Projede, hizmet sağlayan diğer kurumların vereceği veya verdiği hizmetler de varsayımlar içinde dikkate alınması gereken unsurlardır. Varsayımlar kısaca şu sorunun cevabıdır: "Projenin etkide bulunmadığı ama projenin uygulamasını ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini etkileyebilecek dış faktörler nelerdir?" Projenin başarıya ulaşmasında zorunlu bir faktör eğer gerçekleştirilemez ya da ulaşılamaz durumdaysa, projenin yeniden tasarlanması gerekmektedir. Ön koşullar Proje uygulamasına başlanmadan önce yerine getirilmesi gereken koşullardır.

Projede Başarı Kriterleri Yürütülen projenin başarıya ulaşmasında mantıksal çerçevenin mümkün olduğunca net, standart bir formatta hazırlanması çok önemlidir. Çerçeve aslında sadece proje planlaması ve yürütme aşamalarını kolaylaştıran ve geliştiren bir araçtır; dolayısıyla projenin başarıya ulaşmasında birçok diğer faktör de etkilidir. Bunlar:

 • Kusursuz planlama,

 • Uyumlu ve heyecanlı bir proje ekibi,

 • Yeterli organizasyon kapasitesi,

 • Proje paydaşlarının taahhüt edilen işbirliğine sadık kalması,

 • Projenin gerçek ihtiyaçlara cevap vermesi,

 • Ve diğer faktörler...

Proje mantıksal çerçevesi çizilmeden önce geçerliliği olan yeterli düzeyde bilgi toplanmalı ve mevcut durum hakkında analiz yapılmalıdır.

Tüm bu noktaların dikkat edildiği bir fikrin projeye dönüşmesine hiçbir şey engel olamayacaktır.

Bir sonraki yazımızda günümüz imecesi diyebileceğimiz Sosyal Sorumluluk ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projelerinden bahsedeceğim.

 

 

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve seffafbelediyecilik.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.